دکتر مزاج
دکترمزاج کامل‌ترین مرجع تخصصی طب سنتی
دنبال چه هستید؟
اخلاط چهارگانه

اخلاط چهارگانه چیست؟

تعریف خلط

معمولا در مزاج شناسی این طور بحث میشود که مزاج انسان برآیند اثر چهار ماده دم، صفراء، سودا و بلغم است که از چهار رکن آتش، آب، خاک و هوا برمی خیزد.

این چهار ماده که تشکیل دهنده اجزاء بدن هستند؛ خود این چهار ماده از چه ساخته می شوند؟

این چهار ماده را خلط می گویند. خلط مادهای روان است که در عروق و رگها جریان دارد و در هر عضوی، جزء خاصی از این ماده، جذب همان عضو می شود.

این خلط از غذا ساخته می شود. پس هر تغییراتی که در غذا ایجاد شود، در خلط ایجاد می شود و در نتیجه در بدن تغییرات ایجاد می شود.

تعریف خلط صفرا:

مایع موجود در خون حاوی چهار ترکیب است که بخشی از آن بالانشین می شود که خون کف آلود گرم، سبک، لطیف و بی بو است که اسمش را صفرا می گذاریم.

صفرا عامل گذرخون به مویرگهای ریز اندام انتهایی است. پیش قراول خون است و مجرا را باز می کند تا خون به اندام انتهایی برسد.

با بعضی دستها که مصافحه می کنید گرم هست و بعضی دیگر سرد است یعنی صفرا کم است. بعضی دیگر نه تنها سرد است بلکه عرق هم می کند یعنی صفرای او خیلی کم است.

بعضی دیگر حس اندام انتهایی ندارند. بعضی دیگر زخم در بدنشان ترمیم نمی شود چون صفرا در آنجا نیست که خون به آنجا برسد و زخم را ترمیم کند لذا زخم توسعه پیدا می کند. سبب، کمبود صفرا است که خون به اندام انتهایی نمی رسد.

صفرا علاوه بر این که در درون کبد وجود دارد، یک جایگاه دیگری برای او هست به اسم کیسه صفرا.

مشخصات و ویژگی های افراد صفراوی (گرم و خشک)

طبیعت تابستانی، کشیده و لاغر اندام، نسبتا قدبلند، رنگ پوست زرد رنگ، ممکن است کم مو یا پر مو باشند، معمولا رنگ موهایشان سیاه یا خرمایی است، پوست بدن خشک، کم رطوبت، رگ دست بیشتر برجسته و آشکار، علاقه مند به فصل های سرد، متنفر از فصل های گرم، تمایل به خوردن سردیجات و ترشیجات، دهان معمولا خشک و زیاد تشنه می شوند، معمولا کم اشتها، گاهی تلخ کامی صبحگاهی، گاهی خیلی علاقه مند به ریاضی، گاهی علاقه مند به شعر و شاعری، گاهی پر انرژی و گاهی کم انرژی، گاهی عاشق و گاهی فارق، معمولا استعداد خشونت و بدخلقی دارند، معمولا تند و آتشین مزاج هستند، معمولا بی قرار، گاهی با اراده گاهی سست اراده، خیلی احساساتی و آتششان سریع فروکش میکند، افراد دقیق و تیزبین، مدیرهای موفق، مقید به نظم و ساعت، آدم های پرحرف و پرانرژی، گاهی مشکل یبوست دارند، رنگ ادرارشان معمولا خیلی زرد است.

در مردان صفراوی اگر غلبه صفرا داشته باشند، موهای سرشان از قسمت جلو شروع به ریزش میکند.

بیماری های شاع در صفراوی ها

  • اگزمای پوستی
  • پبوست مزمن
  • بیش فعالی
  • سردرد صفراوی
  • جوش و …

بهترین پیشنهاد برای سلامتی صفراوی ها

  • شربت سرکه انگبین
  • شربت آبلیمو
  • آب زرشک و غیره
  • حجامت عام سالانه یک الی ۲ مرتبه توصیه میشود

تعريف خلط دم:

خون قرمز گرم، شفاف و روشن، شیرین و بی بو (آن قدر روشن است که به آن خون کفتری می گویند) را گویند.

با خون (دم)، عضلات، ماهیچه ها و قلب ساخته می شوند. دم در كل عروق بدن جریان دارد.

مشخصات و ویژگی های افراد دموی (گرم و تر)

طبیعت بهاری، درشت اندام، چهره گلگون و پرخون، پوستشان گلگون یا گندم گون، موهای سرشان پر پشت، فراوانی موهای بدن، موهای سیاه یا خرمایی، موهای ضخیم،‌ پیچش موی زیاد، چشمان به قرمزی میزنند، رگ دست برجسته، پوست مرطوب و گرم، دهان کم رطوبت و تشنگی مداوم، حرارت خیلی زیاد بدن، زیاد حرف میزنند، یبوست و مشکلات گوارشی کمتری دارند، خوش اشتها و خوش خوراک، علاقه مند به ترشیجات و سردیجات، علاقه مند به موسیقی و شعر، عاشق پیشه، اهل طبیعت، بلند پرواز، دوراندیش، خوش رو و خوش اخلاق، بذله گو و شوخ، خوش مشرب و خوش گذران، توان ریسک بالا، فرمانده در جنگ، خیلی سخاوتمند و شجاع و جسور، معمولا بی نظم، خیلی پرانرژی و چابک و توانمند، عرق کردن زیاد، خونریزی لثه، شیرینی صبحگاهی دهان، جوش های بزرگ چرکی

در مردان دموی اگر غلبه دم داشته باشند موهای سر از وسط شروع به ریزش میکند.

بیماری های شایع در دموی ها

  • سردردهای دموی
  • دیابت
  • فشار خون
  • سکته های قلبی، مغزی و …

بهترین پیشنهاد برای سلامتی دموی ها

حجامت عام سالانه ۲ الی ۳ مرتبه می باشد.

تعریف خلط بلغم:

مایعی غلیظ تر از دم و با رنگی روشن تر و شیرینی مزه اش کمتر می باشد که اسم آن را بلغم می گذاریم.

شبکه نخاعی، سلسله اعصاب و مغز، ليف عضلات و… با بلغم ساخته می شوند.

مشخصات و ویژگی های افراد بلغمی (سرد و تر)

طبیعت زمستانی، درظاهر درشت اندام، استخوان های باریک (باریک و درشت اندام)، تپل، معمولا دارای موهای کم پشت و صاف و نرم و نازک، سردی در سرتاسر بدن، پوست سرد و نرم و مرطوب، رنگ پوست سفید، منافذ پوست ریز، رگ دست پنهان، دهان مرطوب و پر آب، معمولا دارای چشمان رنگی و روشن، اشتهای زیاد و خوش خوراک، دارای موهای خرمایی روشن یا بور، بسیار دل نازک، معمولا دارای ناخن صورتی، معمولا دارای چهره های ظریف، آدم های آرتم و حسابگر و محتاط، گرایش به علوم عقلی و ریاضیات، آدم های منطقی و عاقل، دارای حوصله زیاد، اکثرا فشار خون پایین، تجارت پیشه، میانه رو، معمولا گذشته نگر، خیلی کینه ای، خیلی سرد و آرام، دارای استعداد افسردگی، معمولا اهل سازش، تاثیر پذیر، افراد خودخور، آدم های راحت و ریلکس، آدمهای متعادل.

غلبه بلغم باعث ایجاد اضافه وزن های زیاد در شکم و پهلو می شود

بیماری های شایع در بلغمی ها

  • دیابت
  • فشار خون
  • افسردگی
  • سردرد سرد
  • چاقی
  • چربی خون
  • بیماری های گوارشی
  • کبد چرب و …

بهترین توصیه برای سلامتی بلغمی ها

  • خوراک گرمی ها (گرم و خشک)
  • قی کردن سالی یکی دوبار
  • بادکش (حجامت گرم و خشک)

تعریف خلط سودا:

آخرین مایع درون ظرف کبد، خون فشرده لزج و نسبت به هر سه خلط دیگر سردترین و به هم چسبیده با مزه ای متفاوت می باشد که رنگی تیره دارد و به سیاهی میزند اسم آن را سوداء می گذاریم.

با این سودا اسکلت استخوانها، موها و ناخنها ساخته میشود.

مشخصات و ویژگی های افراد سوداوی (سرد و خشک)

طبیعت پاییزی، رطوبت بدن همیشه پایین، بافت چربی در بدن کم است، فاقد عضله، لاغر اندام، قد متوسط، افراد استخوانی در جامعه، چاق شدنی نیستند، دارای پوست خشک، به شدت علاقه مند به حسابگری و محاسبه، افراد خیلی با احساس، افراد کلی نگر، بسیار محتاط و کمالگرا، بسیار با پشتکار و منظم، با دقت همه جانبه، تمایل کم به مسايل مذهبی، نا آرام، حالت وسواس گونه و بسیار حساس، خیلی فکر و خیال می کنند، افسردگی در آنها بسیار است، معمولا نگرانند و خودخوری می کنند، دچار غم و غصه میشوند، بیشتر در فکرند، اگر لج کنند بسیار لجباز میشوند، منتقد های بسیار خوب، رگ های دست آنها ریز است، در لمس تن آنها سرد است، بوی بد دهان، پوست کم طراوت، معمولا دارای یبوست، سرطان در آنها بیشتر رخ میدهد، کم اشتها، موهای خشک و مجعد، احساس سرما، متمایل به خوردن شیرینی جات، دارای سوزش معده، قهرهای طولانی، دارای اندیشه های بد و افکار منفی، بی خوابی، زودرنج، خیلی مغرور، علاقه مند به سیگار، کم ظرفیت، اهل جار و جنجال، علاقه مند به تنهایی و گوشه نشینی.

در افراد سوداوی اگر غلبه سودا ایجاد شود فرد دچار افسردگی های شدید و بیماری های مزمن می شود

بیماری های شایع در سوداوی ها

  • افسردگی
  • سیاهی دور چشم
  • یبوست
  • سندروم روده تحریک پذیر
  • کابوس های شبانه
  • اگزمای پوستی
  • شوره سر
  • سوزش معده
  • سرطان
  • وسواس و …

بهترین توصیه برای سلامتی سوداوی ها

  • خوراک گرمی جات (گرم و تر)
  • خوردن غذاهای ملس یا همان ترش و شیرین مانند: رب انار، انار ملس و …
  • استفاده از مسهل که بهترین پاک کننده تن سوداوی ها است.

پس ماده اولیه سازمان تن انسان این ۴ خلط است که با هم مخلوط هستند و مزاج را شکل می دهند که از برآیند اثر ۸ غذا پدید آمده اند که در دسترس ترین غذای آن خوراکیها بود. و هر قدر غذاهای مفید بیشتر باشد این خلط ماندگارتر و لطیف تر می باشد و انسان با این خلط از سلامتی و تندرستی برخوردار است.